أبو المكارم محمود بن أبي المكارم حسنى واعظ

40

دقائق التأويل و حقائق التنزيل ( فارسى )

دين دارند ، چنانك من بتنزيل 801 قرآن خلق را مىكشم ؛ چنانك در عهد او واقع شذ از قتل ناكثين و مارقين و قاسطين 802 . از ابو جعفر - عليه السّلم - سؤال كردند كى راسخان علم كيستند ؟ 803 گفت : امير المؤمنين است و يازده فرزند او - عليهم السّلم . ( 72 ) « يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ » يعنى راسخان گويند : ما ايمان آورده‌ايم 804 به آن ، يعنى : به قرآن ، از محكم 805 و متشابه . « كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنا » كى محكم و متشابه از نزد پروردگار ماست و وحى و تنزيل اوست بر محمّد - صلّى اللّه عليه و آله . و لفظ « كلّ » معرفه است از جهت آنك دلالت مىكنذ بر اضافت ، و آن نه مبنى است چون « فوق » و « قبل » و « بعد » ، زيرا كى در حالت انفراد تعريف را بوذ و تنكير را 806 ، و در حالت تعريف مبنى كنند و در حالت تنكير آن را اعراب دهند تا فرق بوذ ميان تعريف و تنكير ، و « كلّ » در همه حال معرفه بوذ . « وَ الرَّاسِخُونَ » بعضى مفسران برآنند كى كلامى مستأنف 807 است ، و بعضى برآنند كى عطف است بر « إِلَّا اللَّهُ » و اين اصحّ است . قوله : « وَ ما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبابِ » گفته‌اند : و ما يتّعظ ، و أصله يتذكّر ، يعنى : پند نگيرذ به آن الّا خذاوندان خرذ . مصنّف كتاب گويذ : « وَ ما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبابِ » عطف است بر « وَ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ » يعنى : ذكر تأويل متشابه قرآن راسخان علم كنند كى ايشان خذاوندان خرذاند ، و ايشان امير المؤمنين و يازده فرزند اواند - عليهم السّلم - كى در مدينهء علم نبوّت ايشان‌اند . « رَبَّنا ( 73 ) لا تُزِغْ قُلُوبَنا » اى پروردگار ما ! دل ما را از حق برمگردان ؛ من قوله : « أَزاغَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ » 808 . زجّاج گويذ : دور مگردان 809 ما را به چيزى كى سبب گرديذن دل ما باشذ . « بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنا » بعد از آنك ما را هدايت فرموذه باشى ؛ و « إذ » واقع است در موقع « ان » ، و روا بوذ كى « بعد » زيادة باشذ ، و روا بوذ كى « بعد » مضاف بوذ ب « إذ » ، اى : بعد وقت الهداية . « وَ هَبْ لَنا » و بده 810 ما را ؛ و الهديّة العطيّة المتبوع بها . « مِنْ لَدُنْكَ » از نزد تو « رَحْمَةً » خيرى و نعمتي « إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ » كى تويى 811 كه بخشندهء مر بندگانرا در دنيا و آخرت . « رَبَّنا إِنَّكَ جامِعُ النَّاسِ لِيَوْمٍ لا رَيْبَ فِيهِ » تو جمع كنندهء بندگانى ، يعنى : حاشر و باعث ايشانى « ليوم » لأجل ، « يوم » يعنى : روز قيامت . ابن عيسى 812 گويذ : لجزاء يوم ، يعنى : تا جزا